محمد بن جرير الطبري ( مترجم : بلعمي )
مقدمه 69
تاريخ الطبرى ( تاريخنامه طبرى ) ( فارسي )
روش كار پس از بررسى نسخه ها ، نسخهء « موزهء انجمن همايونى آسيايى » را اساس كار قرار دادم . به هر نگرشى اين نسخه گزيده ترين نسخه ها است . كهنترين نسخهء تاريخ دار است - مورخ 701 - و از جهت جامعيت نيز شايان اعتنا است . با اين همه در ضبط نامها بسيار نادرست است . و اين نادرستى ضبط نامها تنها به اين نسخهء اساس منحصر نيست . چند نمونه از اين اشتباهها را مىآورم : محمد بن عمرو جهنى به جاى مجدى بن عمرو ، ابو ايوب بن جاى ابو مرثد ، مسلم بن اياد به جاى مسطح بن اثاثه ، اسيد بن حصين به جاى اسيد بن حضير ، عتبة بن عروه و عتبة بن عمرو به جاى عتبة بن غزوان ، عمرو بن جابر الجهنى به جاى كرز بن جابر الفهرى و . . . پس از استنساخ نسخهء اساس ، كه جز با نگريستن سطر به سطر متن عربى تاريخ طبرى ، طبع عكسى اروپا زير نظر دوخويه ، اطمينان به صحت نامها ممكن نبود ، آن را با نسخهء فا ، كه نزديكترين نسخه ها به اساس است سنجيدم . نزديكى اين دو نسخه با هم ، هميشگى نيست . در بسيار جايها همآهنگى دو نسخه از هم دور مىشود . تا آنجا كه ممكن بود حاصل مقابله را در تفصيل نسخه بدلها آوردم . به اين مقايسه بسنده نكردم ، نسخه هاى ديگر ، نسخه هاى فب ، ص ، صب را نيز تا حد امكان مورد سنجش قرار دادم . گاه روايت اساس ، نارسا و كوتاه و مجمل بود . از ديگر نسخه ها ، كه مرجع آن را ذكر كردم ، روايت كامل را در دو قلاب [ ] در متن جاى دادم . البته مواردى چند از سنجش نسخه ها را كه با اساس متغاير بود ، در تفصيل نسخه بدلها نقل كردم . جدولى از مقايسهء عنوانهاى متن حاضر با متن عربى تاريخ طبرى ، و ترجمهء آن به خامهء شادروان ابو القاسم پاينده فراهم ساختم تا دانشوران و محققان را سودمند باشد . در آراستن اين متن ، كوشش بسيار كردم . اميد است حاصل كار ، كه در حد توان خود بر سر آن اهتمام ورزيدم ، و البته به كوتاهى و نارسايى آن بيش از هر كس آگاهى دارم ، پسنديده باشد . مهرورزيها و تشويقهاى عزيزان را كه همواره مايهء دلگرمى من بوده است گرامى مىدارم . دوست ارجمندم آقاى دكتر محمد حسين روحانى به لطف بسيار در عبارتها و اشعار عربى متن نگريست و با تصحيح آن منتى بر من نهاد ، سپاسگزار ايشانم .